انواع استغفار و برکات آنها :: فرامرز میرشکار مبارکه

فرامرز میرشکار مبارکه

نویسنده،شاعر،مدرس تفسیرقرآن کریم،کارشناس ارشدمدیریت اموزشی

فرامرز میرشکار مبارکه

نویسنده،شاعر،مدرس تفسیرقرآن کریم،کارشناس ارشدمدیریت اموزشی

استغفارى براى نوشته نشدن گناه در نامه عمل

امام صادق (علیه السلام) مى فرمایند:

کسى که مرتکب گناهى مى گردد ، هفت ساعت به او مهلت داده مى شود ، اگر سه مرتبه گفت :

« أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لا إِلـهَ إِلاّ هُو الْحَىُّ الْقَیُّومُ ».

« از خداوند ، طلب آمرزش مى کنم ، خدائى که معبودى جز او نیست زنده اى ازلى و ابدى و سرپرستى بى همتا است » ;

آن گناه در نامه عملش نوشته نمى شود. (1)

در حدیث دیگر ، امام صادق (علیه السلام) همین پاداش را براى این نوع
استغفار ، با مختصر اضافه اى ، بیان مى کنند ، متن استغفار در این روایت چنین است :

أَسْتَغْفِرُ اللهَ الَّذى لا إِلـهَ إِلاّ هُو الْحَىُّ الْقَیُّومُ ذُوالجَلالِ وَ الإِکْرامِ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ . (2)

« از خداوند ، طلب آمرزش مى کنم ، خدائى که معبودى جز او نیست زنده اى ازلى و ابدى ، سرپرستى بى همتا و صاحب جلالت و جوانمردى است به سوى او توبه مى کنم » .

این اثر در روایتى ، براى استغفار دیگرى نیز بیان گردیده است ، با توجّه به این که از نکات ارزنده و زیبایى برخوردار است تمام حدیث را ذکر مى کنیم .

امام صادق (علیه السلام) حدیثى از جدّشان رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) روایت مى کنند که در بخشى از آن رسول خدا (صلى الله علیه وآله) مى فرمایند :

بنده تصمیم مى گیرد عمل نیکى را انجام دهد . اگر بعد از تصمیم ، آن را انجام نداد ، خدا به خاطر نیّت نیکش ثواب یک حسنه برایش مى نویسد . ولى اگر براساس نیّتش عمل کرد ثواب ده حسنه براى او قرار مى دهد.

همین بنده تصمیم مى گیرد گناهى را مرتکب شود ، چنانچه آن را انجام ندهد ، هیچ چیز در نامه عملش نوشته نمى شود. و اگر مرتکب آن گشت ، هفت ساعت مهلت داده مى شود، فرشته مأمورى که کارهاى نیک را ثبت مى کند ، به فرشته مأمور کارهاى زشت ـ که فرشته سمت چپ است ـ مى گوید: عجله نکن شاید پس از گناه ، عمل نیکى انجام دهد که آن را از بین ببرد ، چرا که خداوند مى فرماید:

 إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیّئاتِ . (3)

به راستى ، اعمال نیک ، اعمال بد را از بین مى برد .

و شاید توبه و استغفار کند .

اگر این بنده بگوید:

« أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لا إِلـهَ إِلاّ هُو ، عالمُ الْغَیْبِ والشَّهادَة ، العَزیزُ الحَکیمُ ، الغَفُورُ الرَّحیمُ ، ذُوالجَلالِ وَ الإِکْرامِ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ ».

« از خداوند ، طلب آمرزش مى کنم ، خدائى که معبودى جز او نیست ، داناى نهان و آشکار ، ارجمند و نیرومند و صاحب حکمت است ; ( نسبت به گنهکاران ) بسیار آمرزنده و ( نسبت به مؤمنان ) بسیار مهربان و صاحب جلالت و جوانمردى است . و به سوى او توبه مى کنم » ;

چیزى در نامه عملش نوشته نمى شود.

ولى اگر هفت ساعت بگذرد ، حسنه اى انجام ندهد و توبه و استغفار هم نکند ، مأمور حسنات به مأمور سیئات مى گوید:

« اُکْتُبْ عَلىَ الشَّقِىِّ المَحْرومِ ».

بنویس گناه او را که ( بخاطر انجام ندادن عمل نیک و ترک توبه و استغفار ) شقىّ و بدبخت ، و از رحمت خدا محروم گردید. (4)

استغفارى براى بخشش تمام گناهان

استغفار دیگرى که امامان (علیهم السلام) بدان سفارش کرده اند ، استغفار کوتاهیست که کمترین اثر آن ، آمرزش همه گناهان است.

امام باقر (علیه السلام) مى فرمایند:

هر کس بعد از نماز واجب و قبل از آن که از حالت نماز خارج شود و پایش را تکان دهد ; بگوید: « أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لا إِلـهَ إِلاّ هُو الْحَىُّ الْقَیُّومُ ذُوالجَلالِ وَ الإِکْرامِ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ »

« از خداوند ، آمرزش مى طلبم ، خدائى که معبودى جز او نیست ، زنده اى ازلى و ابدى و سرپرستى بى همتا و صاحب جلالت و جوانمردى است به سوى او توبه مى کنم » .

خداوند همه گناهانش را مى آمرزد ، اگر چه گناهانش به اندازه کف دریا باشد. (5)

رسول خدا (صلى الله علیه وآله) این اثر را براى استغفار دیگرى ، در ضمن سفارش هایشان به امیرالمؤمنین (علیه السلام) بیان مى فرمایند:

اى على ، هر کس هنگامى که سوار مرکب شد ، آیة الکرسى را تلاوت کند و سپس بگوید:

« أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لا إِلـهَ إِلاّ هُو الْحَىُّ الْقَیُّومُ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ ، اَللّهُمَّ اغْفِرْلى ذُنُوبى ، إِنَّهُ لا یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاّ أَنْتَ ».

« از خداوند ، آمرزش مى طلبم ، خدائى که معبودى جز او نیست زنده اى ازلى و ابدى ، سرپرستى بى همتا است ، و به سوى او توبه مى کنم . خدایا گناهانم را ببخش ، که کسى جز تو گناهان را نمى بخشد ».

سیّدالکریم ( خداوند ) خطاب به ملائکه مى فرماید:

اى فرشتگان من ، بنده من مى داند که غیر از من کسى گناهان او را نمى بخشد . شما شاهد باشید که من همه گناهان او را آمرزیدم . (6)

پیغمبر اکرم (صلى الله علیه وآله وسلم) در سخن زیباى دیگرى ، براى استغفارى که قبل از خواب تلاوت مى شود نیز همین اثر را ذکر مى فرمایند:

هر کس هنگامى که براى خوابیدن به بستر مى رود ، سه مرتبه بگوید: « أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لا إِلـهَ إِلاّ هُو الْحَىُّ الْقَیُّومُ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ » خداوند همه گناهان او را مى بخشد ، اگر چه گناهانش مثل کف دریا، به تعداد برگ درختان و ریگ هاى انباشته بیابان و به عدد روزهاى دنیا باشد . (7)

استغفارى براى آمرزش چهل گناه کبیره در روز

نوع دیگر استغفار ، استغفاریست که به تلاوت آن با حال ندامت و پشیمانى ، سفارش شده است و اثرش آمرزش چهل گناه کبیره است.

امام صادق (علیه السلام) مى فرمایند:

هر مؤمنى که شبانه روز چهل گناه کبیره انجام دهد و با حالت ندامت و پشیمانى ( از کردار زشت خویش ) بگوید:

« أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لا إِلـهَ إِلاّ هُو الْحَىُّ الْقَیُّومُ بَدیعُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ ، ذُوالجَلالِ وَ الإِکْرامِ ، وَ أَسْأَلُهُ أَنْ یُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّد و آلِ مُحَمَّد  وَ اَنْ یَتُوبَ عَلَىَّ » .

« از خداوند ، طلب آمرزش مى کنم ، خدائى که معبودى جز او نیست ، زنده اى ازلى و ابدى ، سرپرستى بى همتا ، پدید آورنده آسمان ها و زمین و صاحب جلالت و جوانمردى است . از او مى خواهم که بر محمّد و آل محمّد درود فرستد و توبه مرا بپذیرد » .

خداوند همه گناهان او را مى بخشد و کسى که در روز بیش از چهل گناه کبیره انجام دهد خیرى در او نیست . (8)

دو فرشته مأمور ، نامه اعمال زشت را پاره مى کنند

زیباترین استغفار از نظر پاداش ، استغفارى است که بعد از نماز عصر خواندنش مطلوب است . و اگر هر روز تلاوت گردد، فرشتگان مأمور انسان موظّف مى شوند ، نامه اعمال زشت استغفار کننده را پاره کنند.

رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) مى فرمایند :

هر کس بعد از نماز عصر هر روز ، روزى یک بار بگوید:

« أَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لا إِلـهَ إِلاّ هُو الْحَىُّ الْقَیُّومُ ، الرَّحْمنُ الرَّحیمُ ، ذُوالجَلالِ وَ الإِکْرامِ ، وَ أَسْأَلُهُ اَنْ یَتُوبَ عَلَىَّ تَوْبَةَ عَبد ذَلیل خاضِع فَقیر بائِس مِسْکین ( مُسْتَکین ) مُسْتَجیر لایَمْلِکُ لِنَفْسِهِ نَفْعاً وَ لاضَرّاً وَ لا مَوْتاً وَ لا حَیاةً وَ لانُشُوراً ».

« از خداوند ، طلب آمرزش مى کنم ، خدائى که معبودى جز او نیست ، زنده اى ازلى و ابدى ، بخشنده و مهربان ، صاحب جلالت و جوانمردى است . و از او مى خواهم که توبه مرا بپذیرد ، بسان ( پذیرش ) توبه بنده خوارى که فروتن و تهیدست ، نیازمند و درمانده ، و حقیر و پناهنده گشته ، و مالک هیچ سود و زیان ، مرگ و حیات و دوباره زنده شدنى نیست » .

خداوند به دو ملک مأمور او دستور مى دهد که نامه کردار زشت او را ، هر چه هست ، پاره کنند . (9)

استغفارى براى دست یافتن به گنج علم یا مال

یکى از انواع استغفار که تلاوت آن به تعداد خاصّى براى حلّ مشکلات اقتصادى یا علمى به تجربه رسیده است ، استغفارى است که خواندن آن به مدّت دو ماه ، روزى چهارصد مرتبه سفارش شده است.

امام صادق (علیه السلام) مى فرمایند:

هر کس تا دو ماه روزى چهارصد بار پى در پى بگوید:

« أَسْتَغْفِرُ اللهَ الَّذى لا إِلـهَ إِلاّ هُو الرَّحْمنُ الرَّحیمُ ، الْحَىُّ الْقَیُّومُ ، بَدیعُ السَّماواتِ وَ الأَرْضِ ، مِنْ جَِمیعِ ظُلْمى وَ جُرْمى و إِسْرافى عَلى نَفْسى وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ. »

« از خداوند ، طلب آمرزش مى کنم ، خدائى که معبودى جز او نیست ، زنده اى ازلى و ابدى ، سرپرستى بى همتا و پدید آورنده آسمان ها و زمین است . از همه ستمى که به خود کرده و جرمى که مرتکب گشته ام و اسراف و زیاده روى که بر نَفْس خویش روا داشته ام ( آمرزش طلبیده ) و به سوى او باز مى گردم » ;

یا گنجى از علم و دانش به او داده مى شود ، یا گنجى از مال و ثروت روزیش مى گردد. (10)

استغفارى براى ثبت در « مُسْتَغْفِرینَ بِالأَسْحارِ »

استغفار دیگرى که ذکر پیامبر (صلى الله علیه وآله وسلم) در سحر و در هر روز عمرشان بوده است ، استغفارى است که مداومت بر آن ، به مدّت یک سال ، باعث مى شود نام انسان در شمار استغفار کنندگان در سحرها نوشته شود ، و عامل مهمى براى ورود شیعیان و دوستان امیرالمؤمنین (علیه السلام) به بهشت است.

امام صادق (علیه السلام) در حدیث زیبایى مى فرمایند:

هر کس در نماز وتر ( یک رکعت آخر نماز شب ، هنگام قنوت ) هفتاد مرتبه بگوید:

« أَسْتَغْفِرُاللهَ رَبّى وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ » و مدّت یک سال هر شب بر آن مداومت نماید ، خداوند در نزد خویش او را از استغفار گویان در سحرها ، مى نویسد، و آمرزش ومغفرت خدا برایش واجب مى شود . (11)

استغفار پیامبر اکرم (صلى الله علیه وآله وسلم) در نماز شب همین استغفار بوده است . علاوه بر این ، حضرتش روزى هفتاد مرتبه مى فرمودند: « أَسْتَغْفِرُاللهَ رَبّى وَأَتُوبُ إِلَیْهِ » و اهل بیت آن حضرت (علیهم السلام) و صالحین از اصحابشان نیز به همین روش عمل مى کردند. (12)

استغفارى براى آمرزش هفت صد گناه

کوتاهترین استغفارى که در روایات ، بدان اشاره شده است ، استغفارى است که ذکر پیامبر (صلى الله علیه وآله) نیز بوده است و باعث آمرزش هفت صد گناه انسان در روز مى گردد . این نوع استغفار براى همه افراد با فرصت هاى شغلى مختلفى که دارند ، قابل استفاده است . به گونه اى که در مسیر رفت و آمد و سایر فرصت هاى بیکارى خویش ، مى توانند آن را تلاوت کنند و از برکات آن بهره مند شوند.

امام صادق (علیه السلام) مى فرمایند :

هر کسى روزى هفتاد بار بگوید : « أَسْتَغْفِرُ اللهَ » خداوند هفت صد گناه او را مى آمرزد . و در بنده اى که روزى هفت صد گناه مى کند ، خیرى نیست . (13)

در اهمیّت و شرافت این ذکر همین بس که امام صادق (علیه السلام)مى فرمایند:

برنامه رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) چنین بود که روزى هفتاد بار استغفار کرده و هفتاد مرتبه به سوى خدا توبه مى کردند .

حارث مى گوید: من گفتم : یعنى هفتاد مرتبه مى گفتند: أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ ؟

امام صادق (علیه السلام) فرمودند :

روش آن حضرت چنین بود که هفتاد مرتبه (به درگاه خدا) عرضه مى داشتند : «أَسْتَغْفِرُ اللهَ ، أَسْتَغْفِرُ اللهَ ... » و هفتاد مرتبه مى گفتند: « وَ أَتُوبُ إِلَى اللهَ ، وَ أَتُوبُ إِلَى اللهَ ... ». (14)

استغفارى براى ثروت بى گمان

گفتن استغفار همراه با اذکار دیگر ، بار معنوى آن را بیشتر مى کند ، به همین خاطر امامان (علیهم السلام) براى حلّ مشکلات دوستان و شیعیانشان ، گاهى تلاوت استغفار را همراه با اذکار دیگر سفارش مى نمودند، که این خود یکى از انواع استغفار به شمار مى آید و نقش به سزایى در رواساختن خواسته هاى انسان دارد.

ابى جعفر شامى گوید: در شام مردى به نام هلقام بود ، او این حدیث را برایم نقل کرد :

خدمت مولایم موسى بن جعفر (علیهما السلام) رفتم و عرض کردم : به من دعایى تعلیم نمایید که جامع دنیا و آخرت باشد و مختصر هم باشد .

امام (علیه السلام) فرمودند :

بعد از نماز صبح تا طلوع آفتاب این ذکر را بگو:

« سُبْحانَ اللهِ العَظیمِ وَبِحَمْدِهِ ،  أَسْتَغْفِرُ اللهَ ، وَأَسْأَلُهُ مِنْ فَضْلِهِ »

« منزّه است خدائى که با عظمت است و به حمد و ستایش او مشغولم ، از خداوند آمرزش مى طلبم و از فضل و عنایتش سؤال مى کنم ».

هلقام گفت: وضعیّت من در میان خاندانم از همه بدتر بود، نمى دانم چه شد که ( بعد از تلاوت این ذکر شریف ) ناگهان ارثى از طرف شخصى به من رسید که فکر نمى کردم بین او و من پیوند خویشاوندى باشد ، به حدّى وضع مالى و اقتصادیم رونق یافت که امروز توانگرترین فرد در میان بستگان خود هستم ، این برکات نبود مگر به خاطر آنچه بنده صالح خدا ، مولایم حضرت موسى بن جعفر (علیهما السلام) به من آموخت . (15)

استغفارى براى محبوبیّت نزد خدا و استجابت دعا

نمونه دیگر طلب آمرزش از خداوند که در روایات متعدّدى بدان سفارش شده است و فضایل زیادى برایش نقل گردیده است ، گفتن « أَتُوبُ إِلَى اللهِ » است ، که آثار و برکات فراوانى را براى انسان به ارمغان مى آورد. پیامبر و امامان معصوم (علیهم السلام) مواظبت تامّى بر تلاوت این ذکر داشته اند.

امام صادق (علیه السلام) مى فرمایند :

خدا مؤمنى را دوست دارد که زیرک باشد و زیاد توبه کند . آن گاه فرمودند : رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم)بدون آن که گناهى کرده باشند ، روزى هفتاد بار توبه مى کردند.

حارث گوید: به امام صادق (علیه السلام) گفتم آیا پیامبر (صلى الله علیه وآله وسلم) ( ذکر توبه را چنین ) مى فرمودند: « أَسْتَغْفِرُاللهَ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ » ؟

فرمودند : رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) مى فرمودند : «  أَتُوبُ إِلَى اللهِ ». (16)

بى جهت نیست که در شب عید فطر ـ که شب نتیجه گیرى از عبادات و روزه هاى ماه مبارک رمضان است ـ گفتن این ذکر صد مرتبه سفارش شده است و اثر آن ، استجابت دعا و روا گشتن حاجت ، ذکر گردیده است .

حارث اعور گوید: عادت مولایم امیرالمؤمنین (علیه السلام) این بود که شب عید فطر ، دو رکعت نماز مى خواندند ، در رکعت اوّل بعد از حمد هزار مرتبه سوره توحید و در رکعت دوم بعد از حمد یک مرتبه آن را تلاوت مى فرمودند، سپس به رکوع مى رفتند و پس از آن سجده مى کردند و بعد از سلام نماز به سجده مى رفتند و صد بار مى گفتند :
« أَتُوبُ إِلَى اللهِ » سپس مى فرمودند: « یا ذَالمَنِّ وَ الجُودِ ، یا ذَا المَنِّ وَ الطَّوْلِ ، یا مُصْطَفِىَ مُحَمَّد ، صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِهِ وَ افْعَلْ بى کَذا و کَذا » « اى خدائى که صاحب منّت و سخاوتى ، اى خدائى که صاحب انعام و برترى هستى ، اى برانگیزنده محمّد ، بر محمّد و آلش درود فرست و با من چنین و چنان کن ( حاجتم را برآور ».

و چون سر از سجده بر مى داشتند ، چهره نورانیشان را به طرف ما برگردانده و مى فرمودند:

« وَالَّذى نَفْسى بِیَدِهِ لا یَفْعَلُها أَحَدٌ یَسْأَلُ اللهَ تَعالى شَیْئاً إِلاّ أَعْطاهُ ، فَلَوْ أَتاهُ مِنَ الذُّنُوبِ بِعَدَدِ رَمْل عالِج ، غَفَرَاللهُ تَعالى لَهُ. »

سوگند به آن کس که جان من در دست اوست ، هیچ کس این عمل را انجام نمى دهد و از خدا حاجتى نمى خواهد مگر این که خدا حاجتش را به او عطا مى فرماید. اگر کسى با کوله بارى از گناه به تعداد ریگ هاى روى هم انباشته شده ، به درگاه او روى آورد ( و این ذکر را بگوید ) ، خدا او را مى آمرزد. (17)

مهمتر این که ، یکى از اعمال شب قدر ، گفتن این ذکر شریف در حال سجده است که استجابت دعا را براى انسان به ارمغان مى آورد .

حسن بن راشد حدیثى را از امام صادق (علیه السلام) نقل مى کند که بعضى از اعمال شب قدر را در آن بیان مى کنند ، در بخشى از آن مى فرمایند:

وقتى نماز مغرب و عشایت را خواندى ، دستهایت را بلند کن و بگو:

« یا ذَالمَنِّ یا ذَا الطَّوْلِ  ( والطَّوْلِ ) یا ذَالجُودِ یا مُصْطَفَِى مُحَمَّد وَ ناصِرَهُ ، صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِهِ وَ اغْفِرْلى کُلَّ ذَنْب اَحْصَیْتَه وَ هُوَ عِنْدَکَ فى کِتاب مُبین. »

« اى خدائى که صاحب نعمت هستى و بر بندگانت منّت دارى ، اى کسى که صاحب برترى هستى ، اى کسى که صاحب جود و سخاوتى ، اى برانگیزنده محمّد و یاور او ، بر محمّد و آلش درود فرست و هر گناهى ( که از من سر زده و ) تو آن را شماره کرده اى و در نزد تو در کتاب مبین ثبت گردیده است ، ببخشاى ».

سپس به سجده رفته و صد بار در حال سجده مى گویى: « أَتُوبُ إِلَى اللهِ ».

بعد حاجتت را مى خواهى انشاءالله برآورده مى شود . (18)

چقدر مناسب و بجاست که منتظران و دلباختگان امام زمان (علیه السلام) بعد از انجام این عمل در شب عید فطر و شبهاى قدر ، که وعده استجابت داده شده است ، تعجیل ظهور مولاى مظلوم خویش را از خدا بخواهند و این دعا را ورد زبان خویش ساخته و بگویند :

« اَللّهُمَّ عَجِّلْ لِوَلِیّکَ الْفَرَج »

به این امید که آن یار سفر کرده که در این شبها ، بعد از مناجات با خداى خویش ، دست به دعا برمى دارد ، دعا کنندگان براى ظهورش را نیز از دعاى پر بارش بهره مند ساخته ; آن ها را از خاطر عاطرش دور نگرداند و براى گناهانشان استغفار کند.

استغفارى براى نجات از سختى هاى قیامت

* نامه برائت از آتش به انسان داده مى شود

* مجوز عبور از صراط برایش نوشته مى شود

* در دارالقرار ساکن مى گردد

گرچه هر نوع استغفار ، در هر زمان ، محبوب خدا است، و آثار پربارى براى انسان دارد. ولى گفتن بعضى از اذکار در برخى اوقات ، از پاداش و بهره بیشترى برخوردار است. از جمله نسخه هاى استغفار که به آن سفارش شده است ، گفتن : « أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَ أَسْأَلُهُ التَّوْبةَ » است.

تلاوت کردن این نوع استغفار در هر روز ماه شعبان ، روزى هفتاد بار ، موجب نجات یافتن از سختى هاى قیامت است.

ریّان بن صلت گوید: از مولایم على بن موسى الرّضا (علیه السلام) شنیدم که مى فرمودند:

هر کس در هر روز ماه شعبان ، هفتاد بار بگوید: « أَسْتَغْفِرُاللهَ وَأَسْأَلُهُ التَّوبَةَ » خداوند نامه اى به عنوان برائت از آتش برایش مى نویسد و مجوّزى براى عبور از صراط براى او صادر مى کند و او را در دارالقرار ( بهشت ) ساکن مى نماید . (19)

گفتن این استغفار ، اگر در ماه شعبان باشد هزار برابر استغفار در ماه هاى دیگر است . و برترین عمل در این ماه شمرده شده است .

ابراهیم بن میمون گوید: از امام صادق (علیه السلام) سؤال کردم : برترین دعا در ماه شعبان چیست؟

فرمودند: « استغفار » . آن گاه فرمودند:

هر کس در ماه شعبان روزى هفتاد بار استغفار بگوید مثل کسى است که در ماه هاى دیگر غیر از ماه شعبان هفتاد هزار بار استغفار گفته است.

من گفتم : چگونه در این ماه استغفار کنم؟

فرمودند : بگو « أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَ أَسْأَلُهُ التَّوبَةَ ». (20)

استغفار امام رضا (علیه السلام) در قنوت نماز وتر ، همین استغفار بوده است . (21)

استغفارى عجیب و مشکل گشا

* باعث آمرزش گناه گذشته انسان مى شود

* از گناه در آینده محفوظ مى ماند

* اگر گناهى نداشته باشد ، خدا پدر و مادرش را مى آمرزد

یکى از انواع استغفار که در موارد متعددى به قرائت آن سفارش شده است و آثار مادّى و برکات معنوى فراوانى برایش ذکر گردیده است ، و نتیجه بخش بودن آن هم به تجربه ثابت شده است ; ذکر شریف « أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ » است.

یکى از اوقات ، عصر روز جمعه است که در فضیلت استغفار در این ساعت امام صادق (علیه السلام)مى فرمایند:

هر کس بعد از عصر روز جمعه هفتاد مرتبه بگوید: « أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ ».

خداوند گناه گذشته او را مى آمرزد و در باقى مانده عمرش او را از گناه حفظ مى کند و چنانچه گناهى نداشته باشد ، گناهان پدر و مادرش را مى بخشد . (22)

* وجوب آمرزش خداوند را در پى دارد

* نام انسان در شمار استغفار گویان در سحرها نوشته مى شود

* بهشت برایش واجب مى شود

امام صادق (علیه السلام) براى تلاوت این نوع استغفار ، در صورتى که در نماز وتر ( رکعت آخر نماز شب ) باشد ، اثر دیگرى بیان کرده اند:

کسى که در آخر ( قنوت ) نماز وتر در سحر ، هفتاد بار بگوید: « أَسْتَغْفِرُاللهَ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ » آمرزش ( خداوند ) براى او واجب مى شود . (23)

و نیز در سخن زیباى دیگرى مى فرمایند:

اگر این ذکر را هفتاد بار در حال ایستاده در ( قنوت ) نماز وترش بگوید، و یک سال بر آن مواظبت کند ، ( نام او ) نزد خداوند در شمار استغفارگویان در سحرها نوشته مى شود و بهشت برایش واجب مى گردد . (24)

و در حدیث سوّمى همین اثر ، براى گفتن این نوع استغفار ، چهل شب در نماز وتر ، بدون عبارت «بهشت برایش واجب مى گردد» ذکر شده است. (25)

براى گشایش در امور و حلّ مشکلات سخت

گفتن این استغفار در حلّ معضلات سخت زندگى به تجربه رسیده است و گره هاى کور بسیارى از افراد ، با همین ذکر باز شده است ! آنچه مهم به نظر مى رسد تعداد آن است که در حدیث پر بارى سى هزار بار ذکر شده است و اشخاص متعددى با تلاوت آن به این تعداد ، به حوایج خود دست یافته اند.

پیغمبر اکرم (صلى الله علیه وآله وسلم) در حدیث زیبایى مى فرمایند :

هر کس مشکلى طاقت فرسا پیدا کرد ، یا مصیبتى سخت بر او وارد شد ، یا در زندگى به تنگنا افتاد ، سى هزار بار بگوید: « أَسْتَغْفِرُاللهَ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ » در این صورت خداوند گره از کارش مى گشاید و گشایشى در زندگى او قرار مى دهد . (26)

و چگونه چنین اثر پر بارى نداشته باشد ، در حالى که رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم)در سخن نورانى دیگرى اثر گفتن این نوع استغفار را چنین بیان مى فرمایند:

چهار چیز است که در هر کس باشد در نور اعظم خدا وارد گشته است :

1 ـ کسى که نگه دار کارش شهادت به این باشد که معبودى در عالم جز خداى یکتا نیست . و من رسول خدایم.

2 ـ کسى که هر گاه مصیبتى به او رسد بگوید: « إِنّا للهِِ وَ إِنّا إِلَیْهِ راجِعُونَ » .

3 ـ کسى که هر گاه به خیرى دست یافت بگوید: « اَلْحَمْدُللهِِ ».

4 ـ کسى که هر گاه گناهى مرتکب شد بگوید: « أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَأَتُوبُ إِلَیْهِ ». (27)

تردیدى نیست که اگر کسى با گفتن این اذکار ، در نور اعظم خدا داخل شود، قطعاً از ظلمت گناه و انحراف و سایر تاریکى ها نیز بیرون رفته است . وگرنه محال است داخل در نور حق گردد ، بى تردید کسى که از این ظلمت ها خارج شود و در نور خدا داخل گردد ، ذات بى مثال حق عهده دار امورش مى شود و او را از رنج ها و تنگناهاى زندگى نجات مى دهد و زندان تاریک دنیا را برایش بهشت روشنِ آرامش ، معنویّت و اُنس با خدا مى سازد و در همه مشکلات و ناملایمات ، فرج و گشایشى برایش قرار مى دهد .

چه زیبا است ! که شیعه گنهکارى ، به نیّت بر طرف شدن موانع فرج مولاى عزیزش ـ که گناه شیعیان یکى از آن ها است ـ همین استغفار را به تعداد مذکور ـ سى هزار بار ـ در اوقات استجابت دعا ، تلاوت کند ; تا هم گناهش ریخته و غمى از دل مولاى غریبش برداشته شود و هم مقدّمات خلاصى یوسف زندانى فاطمه (علیها السلام) را از زندان غیبت فراهم کرده باشد ! و در ضمن خداوند گره از کارش بگشاید .

خانه اى در بهشت براى گوینده استغفار

نمونه دیگر استغفار که بعد از نافله صبح روز جمعه ، تلاوت مى شود، ذکر « أَسْتَغْفِرُ رَبِّى وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ » است ، که همراه با تسبیح و سپاس خداوند تلاوت مى شود و سبب دست یافتن به منازل بهشتى است.

ابى حمزه گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم مى فرمودند:

کسى که بعد از دو رکعت نافله صبح قبل نماز واجب روز جمعه ، صد بار بگوید: « سُبْحانَ رَبّى وَ بِحَمْدِهِ وَ أَسْتَغْفِرُ رَبّى وَ أتُوبُ إِلَیْهِ » خداوند منزلى در بهشت برایش بنا مى کند. (28)

استغفارى پر برکت

* همه گناهان آمرزیده مى شود

* گوینده آن هیچ گاه فقیر نمى شود.

* به تعداد آنچه در آسمان و زمین است ، برایش حسنات نوشته مى شود.

* اگر در شب یا روزى که آن را تلاوت کرده بمیرد وارد بهشت مى گردد.

نسخه دیگرى از استغفار ، که به تلاوت آن بعد از نافله صبح در طول هفته ، سفارش شده است ، و امام سجاد (علیه السلام) بر قرائت آن در این ساعت مواظبت مى کردند ; استغفارى است که برکات فراوانى براى آن نقل شده و قرائت آن ، آثار پر بارى را براى دین و دنیاى انسان به ارمغان مى آورد.

رسول خدا (صلى الله علیه وآله وسلم) در فضیلت این استغفار مى فرمایند :

خداوند گناهان صاحب این استغفار را مى آمرزد ، اگر چه گناهان او آسمان ها و زمین هاى هفتگانه را پر کرده باشد ، به سنگینى کوه ها و عدد قطرات باران ، و به تعداد آنچه در بیابان و دریا است ; باشد . و به همین اندازه براى کسى که این استغفار را تلاوت کند ، حسنات نوشته مى شود . و چنانچه بنده اى ، در شب یا روزى که این استغفار را قرائت مى نماید ، بمیرد ، داخل بهشت مى شود و هیچ گاه فقیر نمى گردد . (29)

متن این استغفار چنین است :

« اَللّهُمَّ اِنّى اَسْتَغْفِرُکَ مِمّا تُبْتُ اِلَیْکَ مِنْهُ ثُمَّ عُدْتُ فیهِ ، وَ اَسْتَغْفِرُکَ لِما اَرَدْتُ بِهِ وَجْهَکَ فَخالَطَنى فیهِ ما لَیْسَ لَکَ ، وَ اَسْتَغْفِرُکَ لِلنِّعَمِ الَّتى مَنَنْتَ بِها عَلَىَّ فَقَوِیْتُ بِها عَلى مَعاصیک .

 أَسْتَغْفِرُ اللهَ الَّذى لا إِلهَ إِلاّ هُوَ الحَىُّ الْقَیُّومُ، عالِمُ الْغَیْبِ وَ الشَّهادَةِ الرَّحْمنُ الرَّحیمُ ، لِکُلِّ ذَنْب اَذْنَبْتُهُ وَ لِکُلِّ مَعْصِیَة ارْتَکَبْتُها.

اَللّهُمَّ ارْزُقْنى عَقْلاً کامِلاً ، وَ عَزْماً ثابِتاً ، (30) وَ لُبّاً راجِحاً ، وَ قَلْبًا زَکِیّاً ، (31) وَ عِلْماً کَثیراً ، وَ اَدْباً بارِعاً ، وَاجْعَلْ ذلکَ کُلَّهُ لى ، وَ لا تَجْعَلْهُ عَلَىَّ بِرَحْمَتِکَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ » .

« خداوندا ، از گناهى آمرزش مى طلبم که از آن به سوى تو توبه کردم ، سپس به سوى آن باز گشتم ، از تو آمرزش مى جویم براى عملى که در انجامش تو را اراده نمودم سپس در نیّت من چیزى راه یافت که براى تو نبود ، از تو آمرزش مى خواهم براى نعمتهایى که آن ها را بر من منّت نهادى ولى من از آن ها براى نافرمانى هاى تو نیرو گرفتم .

از خدائى طلب آمرزش مى کنم که معبودى جز او نیست ، زنده اى ازلى و ابدى ، سرپرستى بى همتا ، دانایى به پنهان و آشکار و بخشنده اى مهربان است . از او براى هر گناهى که انجامش داده و هر معصیتى که مرتکبش شده ام ، آمرزش مى طلبم .

« خدایا به من عقل کامل ، اراده پا بر جا ، عقل برتر ، قلب پاکیزه ، علم فراوان و ادب نیکو عطا فرما ، و همه این نعمت ها را به سود من قرار ده و بر ضرر من قرار مده ، به رحمت خودت اى مهربان ترین مهربانان ».

سپس پنج مرتبه مى گویى:

« أَسْتَغْفِرُ اللهَ الَّذى لا إِلـهَ إِلاّ هُو الْحَىُّ الْقَیُّومُ وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ » . (32)

« از خدائى آمرزش مى طلبم که معبودى جز او نیست ، زنده اى ازلى و ابدى و سر پرستى بى همتا است و به سوى او باز مى گردم ».


پى‏نوشتها: 
1. کافى ، ج 2 ، ص 437 .
2. کافى ، ج 2 ، ص 438 ; وسائل الشّیعه ، ج 16 ، ص 65 .

3. سوره اعراف ، آیه 114 .
4. کافى ، ج 2 ، ص 429 ـ 430 .
5. کافى ، ج 2 ، ص 521 .
6. بحارالأنوار ، ج 73 ، ص 294 .
7. بحارالأنوار ، ج 73 ، ص 204 .
8. کافى ، ج 2 ، ص 438 ; بحارالأنوار ، ج 84 ، 1 .
9. مستدرک الوسائل ، ج 5 ، ص 120 .
10. وسائل الشّیعه ، ج 7 ، ص 225 .
11. وسائل الشّیعه ، ج 6 ، ص 279 ; من لایحضره الفقیه ، ج 1 ، ص 489 .
12. وسائل الشّیعه ، ج 16 ، ص 81 .
13. کافى ، ج 2 ، ص 439 .
14. کافى ، ج 2 ، ص 504 .
15. کافى ، ج 2 ، ص 550 .
16. مستدرک الوسائل ، ج 5 ، ص 320 .
17. بحارالأنوار ، ج 88 ، ص 120 .
18. الاقبال ، ص 271 .
19. وسائل الشّیعه ، ج 10 ، ص 509 .
20. وسائل الشّیعه ، ج 10 ، ص 511 .
21. وسائل الشّیعه ، ج 4 ، ص 55 .
22. بحارالأنوار ، ج 87 ، ص 91 .
23. مستدرک الوسائل ، ج 4 ، ص 407 .
24. مستدرک الوسائل ، ج 4 ، ص 407 .
25. مستدرک الوسائل ، ج 4 ، ص 408 .
26. مستدرک الوسائل ، ج 12 ، ص 143 .
27.سوره اعراف ، آیه 182 .
28. بحارالأنوار ، ج 87 ، ص 18 .
29. بحارالأنوار ، ج 84 ، ص 326 .
30. ثاقباً ( مصباح الکفعمى و البحار والعلویة ) .
31. ذاکیاً ( مصباح الکفعمى ) .
32. بحارالأنوار ، ج 84 ، ص 326 .

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال مطلب-نظر-سئوال

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
->